Với tôi, Giang Sen hay còn gọi là Cò Lạo Ấn Độ là loài cò đẹp nhất ở khu vực Đông Nam Á. Đặc điểm nổi bật của chúng nằm ở cái mỏ lớn màu vàng cam và chóp lông đuôi màu hồng cánh sen nổi bật. Loài chim này đã được xếp vào hạng nguy cấp cần bảo vệ theo sách đỏ IUCN (*). Số lượng của loài đã có sự suy giảm lớn do:
- Môi trường sống bị thu hẹp do tác động của con người (có thể kể đến việc lấn biển, lấp các vùng sinh thái ngập nước để phát triển ngành thủy hải sản…).
- Bị săn bắn, đánh bẫy để lấy thịt, lông hoặc nuôi nhốt.
Là loài có vùng phân bố tương đối rộng (theo ghi nhận có thể tìm thấy ở Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam) nhưng do số lượng suy giảm nên việc tìm kiếm loài này những năm trở lại đây rất khó khăn. Thông qua nhiều nguồn khác nhau, tôi chỉ tìm được vẻn vẹn hai thông tin có thể giúp tôi tìm được loài này: 1. Ở VQG Xuân Thủy; 2. Mùa hè. Vậy là tôi lên đường với hi vọng có thể tìm thấy chúng.
Những trở ngại:
Ngay khi đặt chân tới VQG Xuân Thủy, những thứ tôi thấy đầu tiên không phải là những rặng đước, hay sú, vẹt mà chính là những khoảng đầm đã bị ngăn cách bởi các bờ đất được đắp bởi con người để nuôi tôm thẻ chân trắng và trồng rau câu. Việc phát triển kinh tế thủy hải sản giúp ích cho người dân nơi đây có cuộc sống ấm no hơn, nhưng đồng nghĩa với môi trường sống của các loài động vật bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Sau một hồi vất vả, cuối cùng tôi cũng đã thuê được một chiếc xe máy để chạy từ đầm tôm này, qua đầm tôm khác, sang các khu vực chưa bị tác động (hoặc bị tác động ít). Tất nhiên, do các bờ đất được đắp nên đường rất gồ ghề, và gần như không có cái cây nào được trồng ở những bờ đất mới đắp cả. Dưới cái nắng 39-40 độ C của mùa hè bắc bộ, bạn có thể tưởng tượng việc di chuyển sẽ mệt mỏi, khó nhọc đến mức nào.
Tới bờ sông Vọp, tôi hỏi những người dân đánh cá ở đây về một loài cò (như tôi đã tả ở trên với các bạn), và thông tin quý giá nằm ở những người dân này, tuy có chút sai lệch nhưng cũng giúp ích khá nhiều cho cuộc tìm kiếm của tôi. “Hôm trước chú có thấy mấy con như cháu tả ở đầm ông B.. (tên riêng), con đó ở đây người ta gọi là con Sếu Đầu Đỏ”. Tôi theo hướng người dân chỉ mà lần tới đó, ở khoảng cách 300-400m, qua ống nhòm tôi mừng thầm vì đã thấy cái chóp đuôi màu hồng cánh sen, và thấy cả cái mỏ lớn màu cam của chúng.
Giai đoạn 1 của nhiệm vụ coi như hoàn thành!
Việc quan trọng hơn của nhiệm vụ là giai đoạn 2: Tiếp cận và ghi hình. Sau khi phát hiện được đàn Giang Sen, tôi lập tức tắt máy xe và di chuyển men theo bờ đầm một cách chậm rãi. Với 1 cái ba lô nặng 16kg kèm theo túi đựng chân máy 5kg, kèm theo cái nắng 40 độ, việc bò trên bờ đất, hoặc vừa đi vừa quỳ, hoặc vừa đi vừa khom người đều giống như việc bạn phải squat khoảng 100 lần mà không được phép dừng lại…
Tất nhiên, việc tiếp cận của tôi thất bại thảm hại… Sau khi di chuyển được khoảng 200m (tức là còn cách vị trí đàn cò đang đậu khoảng 200m nữa) thì “bọn cò” đã phát hiện ra tôi, mà với chúng thì tôi giống như 1 thứ kỳ cục, lùm lùm đang bò tới. Trong khi tôi đang lê lết, thở như bò vì mệt thì cả đàn cò đã vụt lên cao bay mất dạng sang khu vực mà tôi không biết làm thế nào để tới đó do không có đường đi.
Đó là lúc 5h chiều.
Tôi quyết định thay đổi cách tiếp cận, và vì cũng đã đọc một vài bài viết về tập tính của cò nên sáng sớm hôm sau, khi mặt trời chưa mọc, tôi đã có mặt tại 1 cái lều tạm mà người dân dựng lên để canh tôm gần khu vực mà đàn cò đậu chiều hôm trước.
Men theo bờ đất, tôi bò tới một lùm cây mà theo tôi ước tính cách nơi đàn cò đậu khoảng 50-60m. Từ vị trí đó tôi có thể quan sát cũng như chụp ảnh đàn cò dễ dàng, ít nhất là theo cách tôi tưởng tượng.
Ngay khi mặt trời tỏa những tia nắng đầu tiên, tôi đã có được những tấm hình như tôi đã tưởng tượng ra trong đầu trước cả khi tôi tìm thấy đàn cò.
Đàn cò lang thang kiếm ăn trong nắng sớm, và ở đó với tôi khoảng 1 tiếng đồng hồ trước khi quyết định bay đi do bị làm phiền bởi vài người dân đạp xe ngang qua khu vực đó.
Đó là lúc 6h43 phút sáng.
Nhiệm vụ hoàn thành!
Lời khuyên cho các bạn chụp ảnh chim và động vật hoang dã: Nên tìm hiểu kỹ về tập tính của loài dự định chụp. Bạn càng hiểu về tập tính loài, việc tiếp cận, ghi hình càng trở nên dễ dàng hơn.
Toàn bộ hình ảnh được ghi lại bằng máy 1D Mark IV, EF 600mm F4L USM; EF 17-40 f4L USM.
Bird Quest là một loạt các bài viết của tôi về quá trình tìm kiếm, ghi hình những loài chim tại Việt Nam. Hầu hết những loài được nhắc đến trong các Bird Quest đều nằm trong danh sách các loài quý hiếm, cần được bảo tồn nghiêm ngặt trên thế giới hoặc rất khó gặp ngoài tự nhiên (tại Việt Nam). Ngoài những chia sẻ về kinh nghiệm đi xem và chụp ảnh các loài chim, Bird Quest cũng là nơi chia sẻ một số kỹ năng/kỹ thuật khi chụp ảnh chim nói riêng và động vật, thiên nhiên hoang dã nói chung.